Armoede en schulden Nederland uit! Impressie van het Nationaal Laboratorium 2016

Armoede en schulden Nederland uit! Impressie van het Nationaal Laboratorium 2016

Het Nationaal Laboratorium Armoede en schulden Nederland uit! vond plaats op 1 december in De Buurtzaak in Amsterdam. Journalist Rutger Bregman en theatermaker George van Houts deden de aftrap. ’s Middags gingen zo'n 300 deelnemers in zestien laboratoria aan de slag met onderwerpen als sociale incasso, regelvrije bijstand, integraal werken, armoede, gender en etniciteit en schuldenfondsen.

Door Martin Zuithof

Een schoonmaker scharrelt door de zaal en begint zijn moeder te bellen. Dat er een bijeenkomst is over armoede en schulden, vertelt hij haar. Sebo Bakker, theatermaker bij het Amsterdamse ZID-theater, laat met zijn terloopse act even zien hoe het is om een beroep aan de onderkant te hebben. Hij richt zich vervolgens tot het publiek en roept iedereen op even kort kennis te maken met zijn buren. Dan plaatst hij een kroon op zijn hoofd en waant zich even op het dak van de wereld. Ver verheven boven alle dagelijkse beslommeringen en het wereldleed.


Dan heet Catelijne Akkermans (van Eropaf!) namens de organisatoren Movisie, Publieke Versnellers en Eropaf! de ruim 300 aanwezigen hartelijk welkom. Ze vertelt kort over het programma en geeft het woord aan openingsspreker Rutger Bregman. Bregman, journalist bij De Correspondent, houdt een geestig en goed onderbouwd betoog over de noodzaak van het basisinkomen. Hij ziet dat niet als een kant-en-klaar recept dat in een keer ingevoerd kan worden, maar als een denkrichting. Het is universeel, onvoorwaardelijk en voorziet in een bestaansminimum.


Rutger Bregman: ‘Het basisinkomen moet universeel zijn. Anders wordt het hele stigma dat aan uitkeringen kleeft in stand gehouden. Achter het basisinkomen zit ook een heel ander idee over solidariteit, dan achter de verzorgingsstaat. Daarin steunen we elkaar als het even niet goed gaat. De filosofie achter het basisinkomen gaat uit van het idee dat de huidige welvaart een gift is uit het verleden, die we eerlijk dienen te verdelen. Mensen moeten het kunnen gebruiken voor wat ze willen. En het zou minimaal op de armoedegrens moeten zitten.’

Bregman geeft vier argumenten om stappen te zetten in de richting van een basisinkomen. Het eerste is dat de huidige aanpak niet werkt. ‘Er is een enorme werklozenindustrie opgebouwd, waar miljarden in omgaan. Die werkt alleen niet.’ De tweede reden om het basisinkomen uit te proberen is dat er al verschillende hoopvolle experimenten zijn geweest. Bregman verwijst bijvoorbeeld naar het Mincome-experiment met een basisinkomen in Dauphin, een Canadees dorp, tussen 1974 en 1979.

George van Houts, theatermaker, reclamemaker en actievoerder, pleit vervolgens voor een heel ander geldsysteem. Hij geeft de aanwezigen een inkijkje in de ideeën achter de voorstelling ‘Door de bank genomen’ van zijn theatergroep De Verleiders. ‘Dankzij die voorstelling kwam ik er achter dat ik helemaal niet wist hoe het geldstelsel werkt. We vroegen aan het begin van het stuk: wie maakt ons geld? Iedereen in de zaal zei: de staat, de minister van financiën, de Nederlandsche Bank. En wie beheert dan ons geld? Dat wist het publiek ook niet. Toen moesten we vertellen dat de commerciële banken ons geld maken en beheren, en dat alleen maar in de vorm van schulden.'

Van Houts wil samen met de Stichting Ons Geld de politiek bewegen tot een systeemverandering. ‘Dat gaat veel sneller dan we dachten. De politiek neemt het idee over een nieuw geldstelsel heel serieus. De denktank Sustainable Finance Lab – met mensen als Herman Wijffels en Arnold Boot – zegt dat de staat weer het geld moet beheren. Heel veel mensen raken ervan doordrongen, maar de tegenmacht is nog steeds gigantisch. Ik denk dat we toch wel een opstootje op de Zuidas nodig hebben. Dit om het systeem te laten weten dat we het niet meer pikken.’


Verslagen van de laboratoria

Volg ons:
© Stichting Eropaf! 2017